Rahyab Iran

ثبت نام خبرنامه
سمینار پیشگیری از کودک آزاری 28 آبان 1387 - فرهنگسرای ارسباران
مؤسسه در 28 آبان ماه، روز پیشگیری از کودک آزاری، در راستای نیل به اهداف خود اقدام به برگزاری سمیناری در فرهنگسرای هنر با حضور سخنرانان، اساتید، مسئولان آموزش و پرورش، پدران و مادران و با شرکت جمعی از علاقه­مندان کرد.
برنامه­های سمینار پیشگیری از کودک آزاری به قرار زیر بود:
1-­ سخنرانی دکتر قاسم زاده – آموزش و پرورش و کودک آزاری
2-­ سخنرانی دکتر انور صمدی راد – قلدری کودکان در مدارس
3-­ سخنرانی فاران حسامی – چالش­های تشخیص و درمان سوءاستفاده جنسی از کودکان
4- مراسم هم پیمانی و پخش سرود هم پیمانی
5- سخنرانی محمدجعفر صفایی- کودک آزاری و کودک همسری
6- سخنرانی رضا ببری – آزار کودکان سرآمد و معلول
7- بیانیه و اختتامیه
**********
 در ادامه به برخی از این سخنرانی­ها اشاره شده است
* آموزش و پرورش و کودک آزاری                 دکتر فاطمه قاسم زاده
آموزش و پرورش و کودک آزاری دو موضوع مهم و چالش برانگیز در جامعه ماست که می­توان آن را در دو بخش به اختصار ارائه داد:
1-­ نقش و اهمیت آموزش و پرورش
2-­ کودک آزاری آموزشی و آسیب شناسی آن
*************
 در مورد نقش و اهمیت آموزش­وپرورش­می­توان به دو زمینه اساسی توجه کرد :
./ نقش و اهمیت آموزش و پرورش در رشدو پیشرفت فردی : آموزش و پرورش عامل اصلی رشد و توانمندی انسان­هاست از این رو یکی از اساسی ترین حقوق انسانی به شمار می­رود که در اعلامیه حقوق بشر و در پیمان­نامه حقوق کودک به آن تأکید شده است. نقش مؤثر آموزش و پرورش در رشد فردی در صورتی تحقق می­یابد که آموزش کودکان کیفیت لازم را داشته باشد. چنین آموزشی می­تواند شهروندانی کارآمد و شایسته برای اداره جامعه در آینده پرورش دهد. در ماده 29 پیمان نامه حقوق کودک اهداف مهم آموزش کودکان به شرح زیر ارائه شده است:
* رشد شخصیت، استعدادها و توانایی­های جسمی و ذهنی کودک تا حد امکان
* افزایش احترام به حقوق بشر و آزادی­های اساسی مندرج درمنشور سازمان ملل
* افزایش احترام به والدین کودک، هویت فرهنگی، زبان و ارزش­های کودک، ارزش­های ملی و تمدن­های متفاوت با تمدنی که کودک به آن تعلق دارد.
* آماده­سازی کودک برای زندگی مسئولانه در جامعه­ای آزاد با روحیه تفاهم، صلح، مدارا، مساوات بین زن و مرد و دوستی میان همه مردمان، گروه­های قومی ،
 ملی، مذهبی و بومی.
* افزایش احترام به محیط زیست طبیعی
یونسکو نیز در برنامه اهداف هزاره خود، هدف­های آموزش و پرورش مطلوب را در زمینه­های زیر بیان کرده است:
·          آموختن برای یادگیری
·          آموختن برای عملی کردن آموخته­ها
·          آموختن برای زندگی کردن
·          آموختن برای با هم زندگی کردن یا همزیستی
از دیدگاه روان شناسی نیز بر رشد همه جانبه کودک که شامل رشدجسمی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی است، تأکید شده است. به این ترتیب، اهداف مطرح شده در پیمان نامه حقوق کودک، برنامه یونسکو و دیدگاه روان­شناسی که با یکدیگر مطابقت دارند، چگونگی آموزش با کیفیت را مشخص می­سازد.
./ نقش­آموزش­و پرورش دررشد و توسعه اجتماعی :آموزش وپرورش درپیشرفت جوامع به دلایل زیر نقش مؤثری دارد:
* اهمیت سرمایه اجتماعی در توسعه اجتماعی : توسعه اجتماعی در هر کشوری با پیشرفت علم و دانش ارتباط مستقیم دارد. انسان­ها، تولیدکننده یا استفاده کننده دانش، می­توانند در اداره امور جامعه مشارکت داشته باشند. استفاده از منابع طبیعی، بدون مداخله منابع انسانی آگاه در زمینه­های­کاری خود، امکان پذیر نیست. از این رو، انسان­ها که سرمایه­های اجتماعی هر جامعه­اند با تلاش آگاهانه خود به تولید و استفاده از سرمایه­های مادی می­پردازند؛ به همین علت انسان محور توسعه به شمار می­آید و معیار رشد و توسعه جوامع نیز ، نه سرمایه­های مادی، که سرمایه­های اجتماعی هر جامعه یعنی افراد آن جامعه­اند.
* اهمیت کودکان و نوجوانان : درمیان سرمایه­های اجتماعی، کودکان و نوجوانان از اهمیت خاصی برخوردارند. دوران کودکی­ونوجوانی از حساس­ترین و مهم­ترین سال­های زندگی انسان از نظر رشد و پرورش است و کودکان و نوجوانان مهم­ترین سرمایه­های اجتماعی هر جامعه به شمار می­آیند زیرا سازندگان جامعه آینده­اند. بنابراین، برای پرورش صحیح این سرمایه­های مهم اجتماعی، به نظام آموزشی مطلوب و با کیفیت نیاز داریم.
* ساختار جمعیت کشور :کشور ما دارای جمعیت جوانی است که نیازهای متعددی از جمله آموزش دارند. بر اساس آمار سال 1385 تعدادد 15350000 دانش­آموز درمقاطع مختلف آموزشی­به­ تحصیل اشتغال دارند. اگر این تعداد از کودکان و نوجوانان، از آموزش مناسبی برخوردار باشند،نه تنها در دوران کودکی­و نوجوانی، بلکه در سال­های آینده ­نیز برای خود، خانواده و جامعه افرادی شایسته و توانمند خواهند بود.
کودک آزاری آموزشی و آسیب شناسی
در میان انواع کودک آزاری (جسمی، عاطفی، سوء استفاده، بی توجهی) ، کودک آزاری ساختاری که کودک آزاری آموزشی یکی از انواع آن است، از اهمیت فراوانی برخوردار است. منظور از کودک آزاری ساختاری، آسیب­هایی است که نه از جانب یک فرد، بلکه از یک ساختار یا نظام اجتماعی به فرد وارد می­شود.کودک آزاری آموزشی، آزارهایی است­که ­از نظام آموزشی (روش­ها – برنامه­ها – کتاب­ها – مدارس و ...) به ­دانش­آموزان وارد می­شود که شامل ویژگی­های زیر است :
* گستردگی : درکشورما با توجه به­تعداد زیاد دانش­آموزان، کودک آزاری آموزشی گستردگی بیشتری دارد. اگر پدر ومادر یک یا چند فرزند را مورد آزار قرار می­دهند، کودک آزاری آموزشی با توجه به مفهوم خود، بخش بزرگ­تری از جمعیت راشامل می­شود.
* تأثیرگذاری : از آن جا که آزارهای ساختاری از جمله آموزشی­دردوران­کودکی ونوجوانی­که از مهم­ترین سال­های رشد است، صورت می­گیرد، عمق بیشتری می­یابد و در واقع در وجود فرد نهادینه­ودرونی می­شود که می­تواند منجر به چرخه ویا زنجیره آزار گردد. به این معنا ، افرادی که در دوران کودکی خود مورد خشونت و آزار قرار می­گیرند، در دوران بزرگسالی به آزار و خشونت نسبت به کودکان می­پردازند. در کودک آزاری آموزشی، این نوع آزارها، آگاهانه یا ناخودآگاه، از طریق معلمان، مدیران و ... به کودکان منتقل می­گردد.
* پایداری : خشونت و آزارهای آموزشی پایداری بیشتری دارند و از آنجا که در طول زمان تحصیل تداوم دارند، آسیب­های بیشتری وارد می­سازند و گاه به نوعی عادت یا رفتار تبدیل می­گردند،که ظاهراً در حوزه آزار و خشونت قرار نمی­گیرند. آزارهای آموزشی اغلب پنهان و ناشناخته­اند و از نظر اکثر مردم ، آزار ویا خشونت به حساب نمی­آیند و از این رو تداوم می­­یابند. هر اندازه نظام آموزشی بسته، محدود ومتمرکز باشد، این آزارها در عین حالی­که افزایش می­یابند، به صورت پنهان و ناشناخته هم باقی می­مانند و در نتیجه بسیاری از دانش اموزان، معلمان، مدیران،والدین، مسئولان و... این نوع رفتارها را عادی و لازم تلقی می­کنند. با توجه به ویژگی­های کودک آزاری آموزشی، کاهش این آزارها، دشوارتر از سایر آزارهاست و شناسایی، پیامدو راه­هایکاهش آن، تلاش مستمری را ایجاب می­کند.
اینک به­نمونه­هایی از کودک­آزاری آموزشی­ که­به دانش آموزان وارد می­شود و پیامدهای­آن­، اشاره می­گردد:
 * رقابت : رقابت در حد وسیعی در نظام آموزشی ما وجود دارد و از طرف خانواده و مدرسه تشدید می­گرددکه از هردو طرف دانش­آموزان را تحت فشار روانی­قرار می­دهد، به حدی­که­خودآنان نیز رقایت را به­عنوان رفتاری­­مثبت وخوب می­پذیرند. رقابت ایجاد اضطراب و تنش می­کند، همدلی و مشارکت را کاهش می­دهد ، ارتباط­های دوستانه و مهرآمیز را مختل می­سازد و در نهایت مشکلاتی مانند افسردگی، خستگی روانی، استرس، حسادت و ... را سبب می­شود ضمن­این­که سلامت روانی دانش آموزان را نیز برهم می­زند.
* مقایسه : انسان­ها با یکدیگر تفاوت­­دارندو توجه به­این تفاوت­های فردی یکی از اصول شناخته شده روان­شناسی است­و ­بایددرعمل­موردتوجه قرار گیرند. مقایسه­دانش­آموزان با یکدیگرو داشتن انتظارات یکسان از آنان که از طرف مدرسه و خانواده انجام می­گیرد، اعتماد به نفس دانش آموزان را از بین می­برد و انگیزه­های درونی آنان را برای پیشرفت واقعی و به دور از مقایسه، کاهش می­دهد.
* نمره­گرایی : توجه بیش از حد به نمره و انتظار نمرات بالا از همه دانش­آموزان در همه دروس، هدف اصلی درس خواندن­را که درک و فهم مطالب مورد نظراست، تحت تأثیر قرار می­دهدکه­توجه دانش­آموزان،والدین و مدرسه را به جای یادگیری درست، به گرفتن نمره جلب می­کند درنتیجه نمره، هدف اصلی درس­خواندن­وملاک­ثبت­نام درمدارس"خوب" قرار می­گیرد.
* تأکید بر حافظه : روش یادگیری د رمدارس ما، حفظ کردن مطالب، که­حتی­گاه بدون توجه به درک و فهم آن­ها است. دانش­آموزان باید عیناً مطالب مورد نظر را حفظ کنند و طبیعی است که چنین روشی جدا از آن که توانایی درک، استدلال،نتیجه­گیری،خلاقیت­و ... آنان را کاهش­می­دهد که بسیار وقت­گیر است و سبب خستگی، دلزدگی و تنفر دانش­آموزان از درس و مدرسه، و نیز مانع خواب، استراحت و بهره­مندی درست از اوقات فراغت­شان می­شود.
* کمبود مشارکت و کار گروهی : مشارکت و انجام کار گروهی در مدارس، بسیار اندک است و دانش­آموزان ما از لذت باهم کارکردن، کمک به یکدیگر و یادگیری از هم محرومند. روحیه فردگرایی و " گلیم خود را از آب بیرون کشیدن" به شدت تقویت می­شود در نتیجه، همدلی و دوستی کاهش می­یابد. با توجه به رواج گسترده کودک آزاری آموزشی در مدارس ما و پیامدهای زیان بار آن برای نسل جوان و جامعه، پیشنهاد می­گردد این مسئله به صورت جدی در برنامه سازمان­های آموزشی­دولتی­وغیردولتی مرتبط گنجانده شود.
******************
* زورگویی یا قلدری کودکان در مدرسه       دکتر انور صمدی راد
محسن­پسری10ساله، هرروز پول­توجیبی­بیشتری­برای­خرید خوراکی­ازمادرش­می­گرفت،درحالی­که­روزبه­روز تکیده­تر
می­شد وگرسنه به­خانه برمی­گشت. بالاخره معلوم شدکه­پول ناهارش را به یک دانش­آموز کلاس پنجمی می­دهد. زیرا او تهدیدش می­کردکه اگر پول ندهد محسن را خواهد زد.
منیژه دختری13ساله،خوشحال­بودکه­باعوض­شدن مدرسه با دخترهای­جدیدی­دوست­خواهد شد. آماخیلی زود متوجه شد که­یکی از همکلاسی­های­جدیدش­شایعاتی درباره او به بقیه دوستانش اس.ام.اس زده­است. منیژه آن­شب دچار بی­خوابی شد،صبح­روز بعد به بهانه دل درد به بهداری مدرسه مراجعه کرد تا با همکلاسی­هایش در راهرو مدرسه مواجه نشود.
این­قبیل ­رفتارها که­در مدارس­دیده می­شود به­عنوان "زورگویی" یا "قلدری"مطرح است­ومتاسفانه روز به روز بیشترودامنه­آن گسترده­ترو ابعادش­خشن­ترمی­شودو زخم­های ماندگاری را برروی عواطف کودکان برجای­می­گذاردکه در حالت­های­حادتر می­تواندشامل­تهدیدات خشونت­آمیز، آسیب­های جدی به مال و جان و روان کودکان برساند.
این رفتار را "بولی" (Bully) می­گویند، (بولی در زبان انگلیسی هم به معنای زورگویی است و هم به فرد زورگو و قلدر گفته می­شود).
اگرکودک شما موردزورگویی­قراردارد، یادتان­باشدکه همیشه راه­های مناسبی برای­مقابله با آن­وجودداردکه با تلاش­خود می­توانید از اثرات مخرب قلدری برکودک­تان­ بکاهید.نکته­مهم­تراین­که،حتی­ا­­گردرحال­حاضرکودک­شما بازورگویی ­مواجه نیست،خوبست­که­در باره­آن­درخانه­صحبت­ کنیدوآنان­را برای مقابله موثر با زورگویی­های احتمالی آینده آگاه و آماده سازید.
* چرا کودکان زورگو می­شوند؟
کودکان­به­دلایل بسیارزیادی ممکن­است­به­زورگویی­علیه سایرکودکان اقدام­کنند:
-­ گاهی­این­کودکان­به­دلیل­نیازبه­تخلیه­روانیِ­فشارهای­درونی و احساس­حقارتی­که­توسط­دیگران، به­ویژه­والدین­خود، دچارش­شده­اند،دنبال­کسانی می­گردندکه­بتوانند قربانی­کنند، مثلاکسی­که ازنظرعاطفی­ویا جسمانی از خودشان ضعیف­تر، یااین­که،رفتار،حرکات­و یاظاهری متفاوت، یاازدیگران­مهم­تر ومحبوب­ترویا موردتوجه والدینشان و اولیای مدرسه باشد.
-­ اگرچه در بیشتر موارد فرد زورگو بزرگ­ترویا قوی­تراز قربانی­است،ولی­همیشه­ هم ­اینطور نیست­و ممکن­است­که­ با برخورداری از ترفندها و حیله­هایی بتواند افراد قوی­تر و بزرگ­تر را هم تحت نفوذ خود درآورد.
-­ گاهی­کودکان­به این­دلیل­بچه­های­دیگر را "بولی" می­کنند زیرا­خودشان همواره توسط­دیگران مورد قلدری و اجحاف قرار دارند و یا در گذشته چنین بوده­است.
-­ ممکن­است­آنان­براین­باورباشندکه­رفتارشان­کاملا­ طبیعی­و عادیست زیرا متعلق­به­خانواده­هایی­هستندکه­همه­اعضای آن معمولا­عصبانی­اند، فریاد می­کشند، همدیگر را با کلمات شرم­آور و رکیک خطاب می­کنند و خواسته­های­خود را با قلدری­و پرخاشگری به­کرسی می­نشانند.
-­ برخی ازفیلم­هاوسریال­های­تلویزیونی ­این ­رفتارهای پست وحقیرانه­را ترغیب می­کنندو افرادی را درصحنه­های مختلف­به­نمایش­می­گذارندکه­مورد تحقیروسرزنش­ویا متلک­گویی­های رذیلانه ­دیگران­قرار می­گیرندو یا نمونۀ ­آدم­های ­بی­عرضه­و بی ­دست وپایی­هستندکه ­دیگران­به­آن­ها می­خندندو تمسخرشان می­کنند
* علایم و نشانه های بولی
چگونه­ می­توان پی­برد که فرزند شما مورد "زورگویی" یا "بولی" قرار دارد؟
پی­بردن به­این­که فرزند شما مورد "بولی" قرار دارد بسیار دشوار است مگر آن­که یک یا چند نشانه قابل رویت مانند کبودی ­یا زخم ­و غیرهروی صورت­و بدن­ وی باقی مانده باشد، نشانه­های هشداردهنده­ای مانند:
-­ تغییر رفتار فرزندتان؛ مضطرب است، غذا نمی­خورد، خوب نمی­خوابد و یا کارهایی را که قبلا برایش جذاب و لذت­بخش بوده است را انجام نمی­دهد.
­-­ بداخلاقی فرزندتان؛ زود ازکوره ­درمی­رود، ازکارهایی­که قبلا انجام می­داده است، طفره می­رود (سوار شدن­به اتوبوس مدرسه، تنها رفتن برای خرید و ...)؛ احتمالاکسی­او را بولی­می­کند.
* چه باید کرد؟
-­ اگربه­وجود "زورگویی"مشکوک­شده­اید اما کودک شما از بازگو کردن آن اِبا دارد، سعی­کنیدفرصت­هایی را برای طرح ­غیرمستقیم­مسئله­فراهم­کنید.برای­مثال، ممکن­است ­موضوعی درتلویزیون­عنوان­شودوشما با استفاده­از آن به­عنوان بحث­و مذاکره­و با مشارکت دیگراعضای­خانواده، از کودک خودسوال­کنید:"نظرت راجع به­این­مسئله­چیست؟"و یا : "فکرمی­کنی­فردی­دراین­موقعیت­چه­بایدبکند؟" این­صحبت­ها می­تواندمنتهی­به ­این­سوال­شودکه:"آیا این­اتفاقات­برای­تو هم رخ­داده­است؟"و یا:"آیاتابه­حال­چنین­تجربه­ای­داشته­ای ؟"، آنگاه در باره تجربه­های خودو دیگراعضای­خانواده­صحبت کنید،که شما نیز درکودکی­چنین تجربه­هایی را داشته­اید.
-­ بگذاریدکودک­شمامتوجه­شود زمانی­که­خودو یافرد دیگری موردآزار و زورگویی قرارمی­گیرد، بسیارمهم است­که بتواندبا کسی­درباره­آن­صحبت­کند. حال­ممکن­است­ این­فرد شما (والدین)، معلم، ناظم مدرسه و یا هر بزرگ­تر دیگری باشد و بتواند به اوکمک کند.
-­ فرزند خود را تشویق کنید و جایزه بدهید زیرا جرات بازگویی مسئله را داشته است.
-­ به فرزندتان یادآورشوید، ­تنها او نیست­که" بولی"می­شود، بلکه افراد بسیاری در مقاطعی از زندگی خود زورگویی را تجربه کرده­اند.
-­ تاکیدکنید که رفتار فرد "زورگو" یا "بولی" زشت و ناشایست است ، نه او.
-­ به کودک اطمینان دهید که برای یافتن راه­حل و رفع این مسئله سعی خود را خواهید کرد.
- گاهی یک خواهر یا برادر بزرگتر می­تواند کمک موثری باشد، زیرا اگر خواهر یا برادر بزرگتر تعریف کند که چگونه او هم گرفتار "بولی" بوده و چگونه توانسته­است از شر آن خلاص شود، بسیار مفید و جرأت­دهنده خواهد بود.
- اگر فرزندتان می­ترسد از این­که فرد زورگو بفهمد او ماجرا را به شما گفته است و شرایطش بدترخواهد شد، شما باید این امر را جدی بگیرید.
- شاید مناسب باشد که سراغ والدین فرد زورگو بروید واز آن­ها کمک بخواهید.
- در موارد زیادی، معلمان، مشاوران و مددکاران مدرسه بهترین کسانی هستند که می­توانید به سراغ آن­ها بروید.
- اگر تصمیم گرفته­اید که با والدین فردزورگو تماس بگیرید، بهتر است که­ این کار درحضور مسئولان مدرسه صورت گیرد و آن­ها شاهد ماجرا باشند.
*********************
* کودک آزاری در کودک همسری محمد جعفر صفایی – روانشناس
در آغاز به نظر می­رسد با توجه به آن که عنوان این مقاله "کودک همسری" است، لازم باشد دو واژه کودک و ازدواج را تعریف کنیم.
* تعریف کودکی
کودکی­اساساً مفهومی متعلق­به­دوران­جدید(مدرنیته) است­که با ظهور و رشد مفاهیم روان­تحلیل­گری در آغاز قرن بیستم توجه جدی­تری به آن شد. قبل از این دوران، کودکی به عنوان مرحله­ای حساس از رشد و تحول شناختی– عاطفی نگریسته نمی­شد و کودک به یکباره وارد دنیای بزرگسالان می­شد، و همان انتظارات یک برزگسال را در مقیاس کوچک­تری از او داشتند (فیلم های صامت).
 یافته­های نابغۀ دنیای روانشناسی،"زیگموند فروید"، کودکی را به عنوان مرحله­ای از رشدکه واجد خصوصیات و ویژگی­هایی متفاوت از حیث روانی– جسمی با دنیای بزرگسالان است ، معرفی کرد.
*تعریف ازدواج و همسری
ازدواج یکی از پیچیده ترین پیوندهای انسانی است. در دنیای کنونی که در آن به سر می­بریمگفتن جملاتی ­نظیرازدواج، ”بخت آزمایی“یا ”هندوانه در بسته”و ... بسیار نابخردانه است از این رو بهتر است دریابیم ازدواج گونه­ای از پیوندهای عمیق و بلندمدت انسانی است. از یکسو عدم آگاهی از فراز و فرودها و بی­توجهی به نقش مهم آن در رشد و شکوفایی افراد و برعکس از سوی دیگر، کاهش سلامت و بهداشت روانی– عاطفی ما می­تواند دو دست­آورد اجتناب­ناپذیر ازدواج باشد.
با نگاهی به­سبب شناسیآمار خودکشی­ها و قتل­به­سادگی درمی­یابیم که بیشتر این حوادث­ناخوشایند توسط افراد نزدیک و یا اعضای­خانوادۀ فرد مقتول­رخ داده است
 که این ­­خود خبر از نقش و اهمیت سلامت ازدواج می­دهد. امروزه به دلیل پیشرفت­های پزشکی و بهداشتی، طول زمان باهم بودن یک­زوج گاه به 5 یا 6 دهه می­رسد، بنابراین به­نظر می­رسد هرگونه دقت و آموزش در امر ازدواج بی­فایده نباشد. اما متأسفانه با توجه به دلایل زیر هنوز برخی ساده­نگری­ها در این خصوص به چشم می­خورد :
1-­ موانع فرهنگی:
·          باورهای ساده سازی و تقلیل گرایی در امر ازدواج وجود دارد مانند : انتخاب همسر برای نوزادی که تازه متولد شده است.
·     والدین گاهی خود را مالک جسم وجان فرزند و حتی مالک آینده و چگونه زیستن او میدانند: "من صلاح ترا بهتر از تو می­دانم ، برای خودت می­گویم و ..."
2- نگرش به ازدواج از زاویه ­جسمانی و بی­توجهی به رشد عاطفی، عقلی، روانی، اقتصادی و... :
 هریک از جنبه­های مطرح شده، در گستره رشد عاطفی، عقلی، روانی و ... یکی از ستون­های مهم بقا و سلامت خانواده و ازدواج خواهد بود. برای مثال کودکی که هنوز از نظر عاطفی به درجه­ای از استقلال و توانمندی نرسیده است تا زندگی خود را اداره کند، چگونه می­تواند در مواجهه با تنش­های اجتناب­ناپذیر زندگی، برای همسرش مأمن و پناهگاهی امن باشد؟ و یا کودکی که از نظر اقتصادی وابسته به درآمد والدین خود می­باشد، چگونه قادر است برای همسرش دارای جایگاه باارزشی گردد؟
برای درک بهتر وضعیت ازدواج در سنین کودکی نگاهی به آمار سرشماری مرکز آمار ایران 1385 خواهیم داشت، براساس این سرشماری تعدادافراد زیر 18سال درایران حدود 34% می­باشد (حدود 24 میلیون نفر) :
* وضعیت توزیع سنی درسال 1385 
0– 1        ساله : 1141967    نفر
5 – 1       ساله : 5433658    نفر 
10-6       ساله : 5601390    نفر
 14-11    ساله : 5504614    نفر
 24-15    ساله : 17738183 نفر
64- 25    ساله : 31419379 نفر
 65 سال به بالا ­ : 3656591    نفر
در سال 1385 ، از تعداد 778023 ازدواج ( 2/1 % کاهش نسبت به سال گذشته) ، 72% در نقاط شهری و 28 % در روستاها صورت گرفته است.
* جمعیت کودک در ایران
براساس آمار ثبت شده در گروه کودکان 10 تا 19 سال (حدود 4/15میلیون نفر) 890000 نفر تن به ازدواج­ اجباری داده­اند. گروه سنی 10 تا 14 سال ( 78000 نفر) دست کم یک بار ازدواج کرده­اند، که در زمان سرشماری 80% آن­ها (62383) دارای همسر و مابقی فاقد همسر (9597) بوده­اند.  
جدول 1 : تعداد جمعیت کودکان در ایران (برحسب هزار نفر)
 
سن
مرد
زن
جمع
تولد تا 4 سا لگی
3441
1269
4710
سا لگی5 تا9
2801
2662
5463
10 تا 14
2820
2688
5508
15 تا 19
4442
4283
8725
 
 
از سوی دیگر آمارها نشان می­دهد که در گروه سنی 15 تا 19 سال، 814000 نفر ازدواج کرده­اند ( 9%)، که از میان آنان 787000 نفر دارای همسر و ( 96%) 18182 نفر فاقد همسر، ( 4%) طلاق یا فوت همسر بوده­اند.
جدول2 :   وضعیت ازدواج کودکان زیر 19 سال
 
جنسیت
ازدواج کرده
ازدواج نکرده
پسر
31%
69%
دختر
69%
31%
 
در این گروه سنی از کل کودکان ازدواج کرده 92000 نفر پسر( 11%)- 722000 نفر دختر( 89%)هستند.
این آمار بیانگر چیست ؟ همانطور که ملاحظه می­­شود دختران زیر19 سال، بامردان بالای 19 سال ازدواج­کرده­اند. با توجه به توزیع جغرافیایی ازدواج زودرس در کشورمان تهران با 7/7% کمترین ، سیستان و بلوچستان و روستاهای استان اصفهان با 40% بیشترین ، آمار ازدواج در سنین زیر 19 سال را دارند؛ درحالی­که در پژوهش­های آسیب­شناختی دیده می­شود 90% زنانی که به "فحشا و روسپیگری" کشیده شده­اند، قبل از 20 سالگی ­ازدواج کرده­اند. وضعیت تأهل کودکان 15 تا 19 سال و سطح سواد آنان نشان­می­دهد که 16% با سواد -   25% بی سواد هستند.
* دلایل ازدواج زودرس
1-­ کم توجهی به آموزش والدین در باره ضرورت و اهمیت آشنایی با تحول شناختی– عاطفی کودکان
2-­ فقر و بیکاری والدین
3-­ وجود آسیب­های خانوادگی:طلاق، اعتیاد، بیماری های روانی، بی­سوادی، خشونت،بی­سرپرستی و یا بدسرپرستی کودک
4-­ کم توجهی به کاربردی کردن مفاهیم درسی برای زندگی روزانه
5­-­ کم توجهی به آموزش مهارت­های زندگی و آموختن مبانی ضروری پیش شرط­های ازدواج
6­-­ باورهای غلط و انعطاف ناپذیر تربیتی
* پیامدهای ازدواج­های زودرس
1-­ ناتوانی مادر– کودک و پدر– کودک در تربیت سالم
2-­ ناتوانی در ادامه تحصیل ( به­ویژه دختران)
3-­ زنانه شدن پدیده فقرو بیکاری­و یا تن دادن به کارهای پست و به اجبار گذرانِ زندگی کردن
4-­ افزایش مرگ و میر در مادر و فرزند
5-­ احتمال پشیمانی از ازدواج با طرف مقابل و افزایش برقراری روابط برون همسری
6-­ بیوه شدن در سنین پایین و افزایش گرایش به روسپیگری
7- افزایش فرار از منزل
8- ­احتمال پدیده ” شوهرکشی” به منظور انتقام در برابر تحمل خشونت
9-­ فزون مسئولیت­پذیری و تن دادن به نقش ناجی و یا فداکار تمام عیار
10- بروز هذیان انتساب در کودک شیرخوار به دلیل افسردگی مادر
11-­ آسیب دیدگی اندام جنسی کودک
12-­ بروز اختلات روانی– جنسی نظیر مقاربت دردناک ، سرد مزاجی جنسی و بیزاری جنسی
13-­ بروز پرخاشگری­های مداوم در خانه از سوی والدین یا کودکان
14-­ کاهش اعتماد به نفس و عزت نفس در کودک
* درمان
1-­ قانونمند شدن سن ازدواج
2-­ ممانعت از ازدواج­هایی با فاصله بیش از 15سال (مگر با صدورصلاحیت مجوز از سوی مقام ذیصلاح)
3-­ اجباری شدن گذراندن طرح ”آموزش پیش از ازدواج” در دفاتر ثبت
4-­ ضروری­شدن آموزش­های مربوطه به­والدین و فرزندان در مراکز آموزشی
 5-­ اختصاص حداقل یک واحد درسی درباره­شناخت­تفاوت­های­جنسیتی در دورهآموزشی متوسطه
 6- استفاده از رسانه­ها به منظور شناخت­هرچه­ بیشتر ازدواج
***********************
* سرآمدآزاری – رضا ببری (روانشناس)
کودک آزاری پدیده جدیدی نیست. حداقل 600 سال است که کودک آزاری شناخته شده و مبارزه با آن نیز به انحاء گوناگون وجود داشته است. در مورد کودک آزاری مباحث بسیاری مطرح است . برخی آن را به چهار نوع آزار: جسمی – جنسی – عاطفی - غفلت، تقسیم می­ کنند و عده ای کودک آزاری های نظامی و سیاسی را نیز به آن اضافه کرده اند. این مباحث سال هاست که در جوامع مختلف جریان دارد، کتاب ها و مقاله های مختلفی در این مورد نوشته شده است. اخیراً مبحث جدیدی در کودک آزاری مطرح شده که ”سرآمدآزاری” یا آزار کودکان تیزهوش است.تعریفاز دو جنبه می توان کودکان تیزهوش را تعریف کرد:
الف) کودک تیزهوش، کودکی است که در یک یا چند مهارت چون ورزش، تحصیل، موسیقی، نقاشی و ... سرآمد است و این امور را برتر از آن چه از سن او انتظارمی ­رود، انجام می دهد. این برتری ابتدا بدون آموزش و تنها به جهت علاقه کودک و استعداد ذاتی او ملاحظه می شود و سپس تحت تعلیم قرار می گیرد.
ب) کودک تیزهوش کودکی است که هوشبری بالای 130 داشته باشد. کودکان تیزهوش نیز مانند دیگر کودکان، نیازمند برآورده شدن چهار نیاز اصلی خود شامل نیازهای فیزیکی، آموزشی، عاطفی – روانی و اجتماعی – تفریحی هستند.
ویژگی کودکان سرآمد
1- شروع فعالیت­ های فیزیکی و بلوغ زودرس عقلی بسیار زودتر از همسالان خود
2- برانگیختگی سریع حس کنجکاوی و توجه ویژه به مسائل و اتفاقات پیرامون خود
3- علاقه شدید به مطالعه کتاب
4- علاقه شدید به نوشتن و سراییدن شعر
5- درگیری سریع
6- مهارت در برقراری ارتباط با دیگران
سرآمدآزاری
تفاوت عمده کودکان تیزهوش با سایر کودکان در تفکر آن هاست. آن ها با وجود کودکی، بزرگ می­ اندیشند و همین نکته سرآغاز رفتار نامناسب والدین و اولیاء مدرسه با آن هاست، زیرا فراموش می کنند که این کودکان در مقایسه با همسالان خود، عاقل و منطقی اند، نه درمقایسه با والدین.
کودکان تیزهوش اغلب می پندارند علاقه والدین و آموزگاران و مربیان به آن ها تنها به دلیل برتری آن هاست و بدون این ویژگی کسی به آن ها توجهی ندارد. بنابراین گاه سعی می کنند با پنهان کردن استعداد خود – اگر موفق بشوند– رفتار واقعی دیگران با خود را محک بزنند.
کودک با هوش، هنوز یک کودک است و مانند همسالان خود نیازمند محبت و تشویق به جای والدین است. باید به کودک سرآمد فهماند که محبت والدین به او به جهت استعداد ویژه او نیست، بلکه او را به خاطر خودش دوست داریم و باید به کودک اطمینان دهیم که اگر زمانی با شکست یا عدم موفقیت رو به رو شد، همه چیز تمام نشده است.
از کودک سرآمد به اندازه سن او و نه به اندازه استعدادویژه اش انتظار داشته باشیم، هرچند درک و فهم او به مراتب بالاتر از همسالانش است اما به عنوان فرزند ما و کودک مانند سایر کودکان نیازمند تشویق و دریافت هدیه است. او دوست دارد در مقابل نمرات درخشان و یا رفتارهای نیکو تشویق شود. اغلب والدین به جهت توقع بالایی که از این کودکان دارند، موفقیت های آن ها را عادی جلوه می دهند و آن­ ها را تشویق نمی کنند و در نتیجه موجب سرخوردگی کودک می شوند. به تمارض های او پاسخ نداده و توجه نکنید. اگر به عمد کاری را انجام نمی دهد ویا درسی را فرا نمی گیرد و یا در خواندن و نوشتن و ... به عمد اشتباه
می کند، به هیچ وجه با او دعوا نکنید و مانند کودکان دیگر درس را دوباره برای او توضیح دهید، به کم شدن نمره او درست مانند دیگر کودکان واکنش نشان دهید و بگذارید خودش اشتباهاتش را جبران کند، اما دقت کنید که این واکنش ­ها تمارض است یا او واقعاً متوجه نکته ای نشده است. اگر می­ بینید دوست ندارد بین همسالان خود، در مدرسه و یا در جمع فامیل و دوستان و ... مطرح شود، از موفقیت های او تعریف نکنید.
احساس متمایز بودن از دیگران، برقراری ارتباط با آن ها را مشکل می کند و گاه برای فرار از آزار و اذیت همسالان، کودک شیوه دیگری مانند تنبلی و ... را در پیش می گیرد. اگر برای جلب توجه، جنجال و جر و بحث راه می اندازد، اصلاً توجه نکنید. فراموش نکنیم که 2 تا 3 درصد افراد جامعه سرآمد هستند. یعنی در ایران امروز کلاً 2100000 نفر و به ویژه 1050000 نفر کودک و نوجوان سرآمدهستند.

گزارش همايش بين‌المللي حمايت از حقوق كودك مورخ دوشنبه 20/9/1385

تهيه و تنظيم:

دبير اجرايي همايش: «دكتر رزا قراچورلو، وكيل پايه يك دادگستري، استاديار دانشكده حقوق واحد مركز دانشگاه آزاد اسلامي»

برگزار شده توسط مركز حقوق بشر،‌ صلح و دموكراسي يونسكو دانشگاه شهيد بهشتي(به رياست آقاي دكترامير‌ارجمند) و كميسيون حقوق بشر كانون وكلاي دادگستري مركز (به رياست آقاي دكتر‌كاكوان) با مشاركت و همكاري كامل هر دو نهاد و اعضاي آن، در سالن رشد ساختمان فن‌آوري و اطلاعات دانشگاه شهيد بهشتي. همايش بين‌المللي حمايت از حقوق كودك كه پيشنهاد و برنامه‌هاي مربوط به برگزاري آن از مدت ها قبل در كميسيون حقوق بشر كانون وكلا و به ويژه در كميته حمايت از حقوق كودكان و زنان آن كميسيون (به سرپرستي سركارخانم پور فاضل) مطرح شده بود و تقبل زحمات فراوان برگزاري آن همايش، ‌مسئوليت هاي اداري و اجراي آن و دعوت از مهمانان خارجي متخصص در زمينه حقوق كودكان توسط مركز حقوق بشر، صلح و دموكراسي يونسكو دانشگاه شهيد بهشتي (آقايان دكتر انصاري، دكتر دولت رفتار حقيقي، دكتر امير نيك پي، دكتر نجفي ابرند‌آبادي (كه دو استاد ارجمند اخير‌الذكر، ‌زحمت ترجمة سخنراني مهمانان فرانسوي را از زبان فرانسه به فارسي و نيز ترجمة سخنراني هاي فارسي را به زبان فرانسه تا انتهاي همايش بر عهده داشتند)، سركار خانم ها دكتر رحماني، روز‌بهاني، ناصري‌ و جناب آقاي شعباني فر و حقيقتاً با همكاري مشترك و كامل ميان برخي اعضاي كميسيون حقوق بشر كانون وكلا و اعضاي محترم مرکزحقوق بشر ياد شده در دانشگاه شهيد بهشتي، با حضور مهمانان خارجي و بسياري از نهادهاي داخلي حقوق بشر فعال در زمينه حقوق كودكان همچون كانون اصلاح و تربيت، و نهادهاي غير دولتي (NGO)، ‌مؤسسه غير دولتي حقوق زنان و كودكان رهياب (به سرپرستی سرکار خانم زهره معینی) ،مؤسسه غير دولتي همياران (با علامت اختصاري غدا) مسئول در زمينه كودكان كار و خيابان (به سرپرستي جناب آقاي دكتر نمازي و با حضور ايشان)، مرکز فرهنگی زنان و بسياري ديگر از نهادهاي غير دولتي، فعالان حقوق بشر،‌ بعضي وكلا و كارآموزان محترم دادگستري، استادان ارجمند داشكده‌هاي حقوق، برخي اعضاي محترم هيأت مديره كانون وكلاي دادگستري مركز، دانشجويان حقوق و ديگر علاقمندان به مباحث حقوق كودك و حقوق بشر، روان شناسان متخصص در زمينه كودكان، و به خصوص با حضور و تشريف‌ فرمايي جناب آقاي بهمن كشاورز (رياست محترم كانون وكلاي دادگستري مركز) كه به راستي از هرگونه مساعدت براي هر چه بهتر برگزار شدن اين همايش، ‌هيچ گونه دریغي نسبت به تقاضاهاي متعدّد كميسيون حقوق بشر نداشتند و همواره در اين زمينه كميسيون را ياري فرمودند و نيز جناب آقاي دكتر گودرز افتخار جهرمي (رياست محترم دانشكده حقوق دانشگاه شهيد بهشتي)، با استقبالي بي‌نظير مواجه شد و به طور موفقيت آميزي برگزار گرديد.

همايش با قرائت پيام دبير كل محترم سازمان ملل متحد توسط جناب آقاي رجايي مقدم مدير ارجمند دفتر اطلاعات سازمان ملل متحد تهران آغاز شد و سپس با ابراز خوشامدگويي به حضار و مهمانان گرامي از طرف آقاي دكتر امیر ارجمند و خوشامدگويي و فرمايشات مقدماتي جناب آقاي بهمن كشاورز (رياست محترم كانون وكلا) در مورد اهميت برگزاري اين همايش در جهت حمايت از حقوق كودكان به عنوان آسيب پذيرترين اقشار و افراد كه نيازمند حمايت خاص و بيشتري مي‌باشند، ادامه يافت. سخنرانان اين همايش به ترتيب ارائه سخنراني خود عبارت بودند از:

1- آقاي پروفسور ژاک بوريكان، پروفسور افتخاری دانشگاه اکس مارسی فرانسه، با عنوان "کودک قربانی جرم".

- آقاي پروفسور ژان ايو لاسال، استاد داشگاه پُل سِزان، اكس مارسي و مدير مؤسسه علوم كيفري و جرم شناسي دانشگاه اِكس آن پرووانس فرانسه با عنوان "كمك‌هاي آموزشي به كودكان".

3- خانم دكتر رزا قراچورلو، وکیل پایه یک دادگستری و استادیار دانشکده حقوق واحد مرکز با عنوان "كودكان كارو خيابان".

سپس اولين دور يا پنل پرسش و پاسخ با مشاركت آقاي پروفسور لاسال، خانم دكتر رزا قراچورلو و آقاي دكتر عسگري راد، آقاي پروفسور بوريكان و آقاي دكتر ابرند آبادي (كه بيشتر زحمت ترجمة پرسش و پاسخ ها از فارسي به فرانسه و بالعكس را بر عهده داشتند) به مدت چهل دقيقه برگزار گرديد. پس از صرف ناهار و پذيرايي، ادامه همايش از ساعت 14 ظهر مجدداً آغاز شد و سخنرانان در اين قسمت عبارت بودند از:

- خانم دكتر (Dr. Muriel Giocopelli) موريل وياكابلي،‌استاد يار دانشگاه پل سزان، ‌اكس مارسی فرانسه.

2- خانم دكتر (Jocelyne Castagnaide) زوسلين كاستانبد، استاد يار دانشگاه پ از فرانسه با "عنوان مسئوليت كيفري كودك".

3- خانم دكتر(Sylvie Cimamoti) سيلوي ئي سيما موتي، استاد دانشگاه پل سزان، اكس مارسي با عنوان "گرايش هاي جديد حقوق كيفري فرانسه در خصوص كودك".

4- سركار خانم گيتي پورفاضل، رئيس كميته حمايت از حقوق زنان و كودكان كميسيون حقوق بشر كانون وكلا، با عنوان "جايگزين‌هاي حبس براي كودك".

5- آقاي دكتر كاوه نیّري، متخصص روان شناسي كودك از دانشگاه كاليفرنياي آمريكا، با عنوان "پدر و مادر: مربيان بازي زندگي، راهكارها و پيشنهادها".

- سركار خانم زهره معيني، مسئول مؤسسه غير دولتي زنان و كودكان رهياب، ‌به عنوان نماينده‌اي از طرف سازمان هاي غير دولتي(NGOs) كودكان، گزارشي از فعاليت ها و اقدامات مؤسسه رهیاب را پیرامون پیشگیری از کودک آزاری همراه با ترجمه آن ها به زبان فرانسه توسط سرکار خانم مقدادی ارائه فرمودند و دور دوم پرسش و پاسخ به مدت نيم ساعت با مشارکت سركار خانم ها گيتي پور فاضل،‌ زهره معيني، دكتر رزا قراچورلو و جناب آقاي دكتر كاوه نيري، ‌با انبوهي از پرسش هاي شفاهي و كتبي از طرف حضار محترم و پاسخ هاي تفصيلي سخنرانان فوق برگزار گرديد.
لازم به ذكر است كه اين همايش مشترك در چارچوب طرح ارتقاء حقوق بشر و دسترسي بيشتر به عدالت برنامه عمران سازمان ملل متحد (UNDP) و در راستاي انجام وظايف كميسيون حقوق بشر كانون وكلاي دادگستري مركز به عنوان يك نهاد مهم مدني مستقل در جهت تحقق آرمان هاي حقوق بشر و دستيابي هرچه بيشتر به عدالت برگزار گرديد. طرح ياد شده كه در اجراي آن هشت نهاد مرتبط با حقوق بشر يعني كميسيون حقوق بشر كانون وكلاي دادگستري مركز، مركز حقوق بشر، صلح و دموكراسي يونسكو دانشگاه شهيد بهشتي، مركز حقوق بشر دانشگاه تهران، دانشگاه مفيد قم، سازمان دفاع از قربانيان خشونت، مركز آموزش و تحقيق قوه قضائيه، كميسيون حقوق بشر اسلامي‌ و انجمن صنفي روزنامه‌نگاران (يعني تركيبي از نهادهاي غير دولتي و مستقل(NGO) و نهادهاي دولتي و حكومتي، با يكديگر مشاركت و همكاري مي‌نمايند.

مديريت ملّي محترم اين طرح،‌ سركار خانم دكتر نسرين مصفّا مي‌باشند و اين طرح در قالب يك سند مشترك در تاريخ 18 سپتامبر 2005 توسط هشت نهاد مذکور منعقد شده و به امضاء رسيده است و مدت اين طرح از سپتامبر سال 2005 تا پايان سپتامبر 2009 ميلادي مي‌باشد وهمان گونه كه از تاريخ آن سند مشخص است، مقدمات و مذكرات اوليه تنظيم سند واجراي آن مدتي بطول انجاميده است.

يكي از وظايف حقوق بشر كانون وكلا در چارچوب اين طرح حقوق بشري مشترك، برگزاري همايش هاي مربوط به موضوعات حقوق بشر و حمايت از حقوق انساني افراد، تصريح شده است كه همايش حمايت از حقوق كودكان نيز دقيقاً در راستاي جامة عمل پوشاندن به وظيفة فوق بوده است.

بودجه برگزاري اين همايش به ميزان هفت ميليون تومان برآورد گرديد كه دو ميليون تومان آن را كانون وكلاي دادگستري مركز و پنج ميليون تومان آن را برنامه عمران ملل متحد(UNDP)، (به مدیریت جناب آقای احمد سالاری) تقبل فرمودند.

اين طرح مشترك در جهت اجراي زمامداري مطلوب (Good Governance)، ارتقاء حقوق بشر، انصاف و عدالت با نفي تمامي اشكال خشونت به و

Developed By Yousef Salimpour, Powered By Rojan CMS.